کلزا یکی از مهمترین دانههای روغنی در جهان و ایران است و در استان سیستان و بلوچستان نیز به عنوان یکی از محصولات مهم روغنی محسوب میشود. تعیین مناطق مناسب کشت با در نظر گرفتن نیازهای محیطی، بهترین روش برای تولید بهینه، کاهش اثرات منفی مدیریت منابع آبی، و حفظ منابع طبیعی به شمار میآید. همچنین، با توجه به نوسانات تولید این گیاه در سالهای مختلف، شناسایی مناطق مستعد و غیر مستعد بر اساس مزایا و محدودیتهای محیطی میتواند به پایداری تولید کلزا در استان کمک شایانی کند.
در این پژوهش، با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS)، لایههای اطلاعاتی مورد نیاز شامل دمای مطلوب، دمای کمینه، دمای بیشینه، بارش، شیب، ارتفاع از سطح دریا، ماده آلی، شوری خاک، بافت خاک، pH، و میزان عناصر غذایی در خاک شامل نیتروژن، فسفر، پتاسیم، کلسیم، آهن، و روی در محیط ArcMap تهیه شد. پس از تهیه این لایهها، طبقهبندی و رتبهبندی هر لایه بر اساس روش محدودیت ساده و جدول نیازهای محیطی کلزا در چهار طبقه بسیار مناسب (بسیار مستعد)، مناسب (مستعد)، متوسط، و نامناسب (غیر مستعد) صورت گرفت.
این پژوهش با هدف بهرهگیری از توابع تحلیلهای مکانی به همراه فرآیند سلسله مراتبی (AHP) برای شناسایی مناطق مناسب کشت کلزا در شمال و مرکز استان انجام شد. نتایج نشان داد که مناطق مناسب بیشتر در نواحی کوهستانی و مشرف به دشتهای منطقه نیمروز و زاهدان قرار دارند.
